‘Komiks from the other half - more weird, more good’

комикс: zo heten strips in het Russisch. Komiks dus, met een dubbele k. Ook in Polen en Tsjechië kiezen ze voor een verbastering van de Amerikaanse benaming. Op de Balkan gebruiken ze het makkelijk herkenbare woord ‘stripova’ en in Hongarije het raadselachtige ‘kepregeny’. Belangrijker is dat in alle landen van het vroegere Oostblok strips worden getekend, uitgegeven en gelezen. Er zijn stripfestivals, stripbladen en striporganisaties. Gek genoeg merk je daar in het Westen bar weinig van, op de gestage stroom publicaties van het Sloveense Stripburger na. Hoofdthema van de Stripdagen Haarlem 2010 is daarom: het beeldverhaal in Oosteuropa.

Het hart van de Oost-Europese programmering wordt gevormd door de tentoonstelling ‘More weird, more good – Komiks from the other half’ in Galerie 37, waar werk is te zien van

Dace Sietina (Letland), Edik Katychin (Rusland), Tomas Kucerovsky (Tsjechië), Roland Pilcz (Hongarije), Marzena Sowa & Sylvain Savoia (Polen/Frankrijk) en Igor Hofbauer (Kroatië). Tekeningen, schilderijen, collages, prints en albums van vijf stripmakers die elk in eigen idioom werken en elk in een andere regio actief zijn. Marzena Sowa woont en werkt in Frankrijk, maar geeft een prachtig beeld van haar jeugd onder Jaruzelski. Dace Sietina woont in Gouda, is opgeleid in Rotterdam, maar publiceert regelmatig in haar geboorteland Latvia. Roland Pilcz zetelt ‘gewoon’ in Boedapest en produceert daar de populaire avonturenreeks ‘Kalyber Joe’, die je een mix van manga, Kuifje en urban realism zou kunnen noemen. Igor Hofbauer exposeerde al eerder in Haarlem, waar zijn oogverblindende affiches grote indruk maakten. En Edik Katykhin ? Dat is een virtuoos uit St. Petersburg, die poppy schilderijen en zeefdrukken maakt. Dtripboeken heeft hij nog niet gepubliceerd, want daar is in Rusland nauwelijks een markt voor.

In bijna alle Slavische landen worden stripbladen gemaakt. Sommige zijn alleen op internet te zien, zoals ‘Lift’ uit Macedonië, andere bestaan ook op papier. In Galerie 37 is daarvan een uitgebreid overzicht te zien. Er zijn exemplaren verzameld van o.a.:

Pinkhell – Hongarije

Aargh, Zkrat & Brutto – Tsjechië

Kuhinja – Servië

Kush – Letland, Estland, Litauen

Stripburger – Slovenië

Hardcomics – Roemenië

AQQ & Zeszyty Komiksowe – Polen

Krokodil & Al’manach – Rusland

K9 – Oekraïne

Naast Galerie 37 ligt het Spaarnestad Fotoarchief dat een collectie 14 miljoen persfoto’s bezit. Hieruit is een selectie gemaakt die een toepasselijk beeld geeft van wat zich vroeger achter het IJzeren Gordijn afspeelde. En dat is nog niet alles. In het souterrain van deze expositieruimte aan het Groot Heiligland is de animatiefilm ‘Kolobok’te zien, van James Boekbinder en Tatyana Yassievich, over de belevenissen van een broodje in het post-sovjet-tijdperk.

333 websites

Je kunt wel een mooie tentoonstelling organiseren waar een paar honderd man op afkomt, maar je wilt natuurlijk dat massa’s mensen kennismaken met de strip uit Oost-Europa. Daarom heeft Stichting Beeldverhaal Nederland een database laten maken, met een prachtige ‘voorpagina’ van de Letse stripmaker Dace Sietina. Op basis van 333 websites uit 22 landen is een Engelstalige collectie samengesteld die informatie verschaft over tekenaars, stripbladen, festivals en portals in Oost-Europa. Je kunt deze database bekijken in Galerie 37 of thuis klikken op http://easterneuropeancomics.com.

Oosteuropese cultuur vind je ook in de Toneelschuur (Cyprian Koscielniak), het Patronaat (de Russische band La Minor) en in de Hallen Haarlem (Jakup Ferri uit Kosovo). In de Filmschuur worden animaties van Ivan Maximov vertoond.