|
|
|
Een
Hollander in Helsinki |
|
Onverwacht zat ze daar bij een kraampje op de Grote Markt: een Lapse versie van Sandra Bullock, uiterst bescheiden achter vier meter kale planken waarop een paar boekjes waren neergelegd.
Jenni Rope uit Finland. Ze stond niet eens tussen de ruim 150 tekenaars die waren aangemeld op
www.stripdagenhaarlem.nl, want niemand wist dat ze er was. En er waren nog meer Finnen in de stad.
Kasper Strömann, ook een tekenaar van Napa Books,
Tero Salomaa, directeur van het Helsinki-stripfestival, en zijn reusachtige handlanger met de Slavische ogen
Vesa Kataisto.
Ik kende de naam Jenni Rope, want ik had al eens een nummer van
Napa aangeschaft (no. 2, om precies te zijn), dat direct opviel door zijn hoogkaraats vormgeving en experimentele strips. Er was toen een klein rood boekje bijgevoegd waarin vertalingen stonden. Want Fins, dat is onleesbaar. Deens, Zweeds, Noors is voor een Nederlander allemaal te begrijpen, maar wat ze in Suomi uitkramen is
abracadabra. 
Ook andere Finse strips die ik nu en dan onder ogen kreeg, waren van topkwaliteit:
Pentti Otsamo, halverwege de jaren negentig ontdekt door
Drawn & Quarterly; Marko Turunen, als extraatje verschenen bij
Strapazin; Matti Hagelberg, regelmatige gast in de internationale small press; en
Katia Tukianen, die ik al eens op het festival van Luzern had ontmoet (Fumetto). Je hoefde geen groot licht te zijn om te begrijpen dat Finland een bijzondere en ook productieve stripcultuur moest hebben.
|
Nokia
In 2001, meedeinend op de lucratieve golven die telecommunicatiebedrijf Nokia had veroorzaakt, ging het project BD@FI van start, dat als ondertitel
‘Comics and modern technology’ droeg. Nederlanders konden er kennis van nemen in het Finse instituut te Antwerpen. Het project bestond uit een reizende tentoonstelling en een bijbehorend stripboek, waarin een niet erg spannende vertegenwoordiging van de Finse stripmakerij iets had getekend dat met techniek te maken heeft. Artistiek onder de maat, maar wel een interessant middel om reclame te maken voor je samenleving. De Finnen, waarvan er vijf miljoen zijn, hebben iets met strip.
Nog tijdens de Stripdagen 2004 heb ik de knoop doorgehakt en besloten dat er een grote tentoonstelling moest komen die geheel aan de Finse
sarjakuva gewijd zou zijn. Op mijn verzoek liepen
Jenni Rope en Kasper Strömann derhalve mee naar de Zanderzaal, waar de Pontiac-expo toen nog stond uitgestald, om met eigen ogen te zien waar we in 2006 iets moois zouden kunnen organiseren. ’s Avonds nodigde
Tero Salomaa, die aan de bar van de Toneelschuur twee flessen Westmalle Dubbel tegelijk naar binnen goot, me uit om in september de negentiende editie van zijn festival te komen bezoeken:
Helsingin Sarjakuvafestivaalit. Cool!
|
|
|
|
Alvar Aalto
Op 17 september vloog ik met KL1169 naar Vantaa Airport, waar het fris en grauw was. Even wennen, na onze eigen nazomer. Buslijn 615 bracht me in een uur rijden langs sparren, rotsen en flatgebouwen naar hotel Cumulus Seurahuone aan de
Kaivokatu, tegenover het magistrale stationsgebouw van architect
Eliel Saarinen. Ik noem die naam niet zomaar, want Finland is beroemd om zijn bouwers.
Alvar Aalto, de ontwerper van het
Finlandia-complex, is bijkans heiligverklaard en boeken over zijn werk kom je overal tegen. Maar ook hedendaags design is zeer populair, vooral het strakke glaswerk van
iitala. In Haarlem, nota bene, heb je zelfs een Fins hebbedingenwinkeltje (Lapsi). Gevoel voor vormgeving is blijkbaar een nationaal talent in Finland, waar ook stripmakers mee zijn gezegend.
Eerste programma-onderdeel van het festival was een bezoek aan
Kiasma, het museum voor moderne kunst op een steenworp van mijn hotel (zoals bijna alles): een walvisvormig gebouw van architect
Steven Holl, die daarvoor bekroond is met – uiteraard – de Alvar Aalto Medaille. Hier was naast veel hedendaagse kunst ook een tentoonstelling te zien van zogeheten wallposter comics uit India, die zijn verzameld door de in educatieve strips gespecialiseerde organisatie
World Comics Finland. Ik liep daar niet alleen, maar samen met tekenaar/uitgever
Ville Rantaa en met eregast Lewis
Trondheim en echtgenote. Er waren op het festival nog meer buitenlandse gasten, zoals
Jeff Smith (Bone) uit Amerika, Peter Snejbjerg (Books of Magic) uit Denemarken,
Lise Myhre (Nemi) uit Noorwegen, Atak (Toy
Box) uit Berlijn, Vicar (Donald Duck) uit Chili,
Marcos Farrajota (Bedeteca do
Lisboa) uit Portugal, Javad Alizadeh (Tanz-O-Caricature) uit Iran en
Kristiina Kolehmainen (Serieteket) uit Stockholm. Voertaal: Engels met een keur aan accenten.
Tove Jansson
Het Helsingin Sarjakuvafestivaalit is qua omvang niet te vergelijken met de Stripdagen Haarlem. De boekenbeurs is ondergebracht in dezelfde locatie waar ook de prijzen worden uitgereikt, de
Aktia-Sali, een ouderwets en eigenlijk te krap gebouw voor alles wat er zich afspeelt. Wanneer
Jussi Tuomola hier zijn populaire strip ‘Vivi & Wagner’ komt signeren – die zelfs op postzegels is uitgegeven - staat het hele trappenhuis propvol fans. Langs de wanden van dat trappenhuis hangen schilderijtjes van het
Glömp-collectief, te koop voor 50 euro per stuk. Behalve de al genoemde tentoonstelling in Kiasma is er een expositie van
Atak in punkgalerie Myymälä2,
Jii Roikonen toont zijn Spongebob Squarepants-achtige stripfiguurtje
Jasso in een bibliotheek op een half uur rijden van het centrum en dan is er nog een tentoonstelling in het hoofdpostkantoor, gewijd aan de klassieker van de Finse strip:
Moomin van Tove Jansson. Hiervan zijn kinderboeken te koop, serviezen, dekbedhoezen, tubes tandpasta,
LP-hoezen, stickers en natuurlijk tekenfilms, die vooral in Japan populair zijn.
Urho Kekkonen
Het belang van de Finse stripcultuur zit ‘m niet in de kwantiteit maar in de kwaliteit. Er worden maar liefst drie hoogwaardige stripbladen uitgegeven (of beter gezegd: paperback-achtige
anthologies), getiteld
Napa, Laikku en Glömp. Hierin publiceert de tekenaarselite verhalen van literair gehalte in een waaier van fijnzinnige stijlen, met een onmiskenbare
Drawn & Quarterly-invloed. Het werk van Mika
Lietzen is soms zelfs nauwelijks van dat van Seth te onderscheiden. Gelukkig voor de buitenlanders zijn de recente uitgaven in het Engels ondertiteld, zodat je tenminste weet waarover het gaat. Dat is helaas nog niet het geval bij het meest opvallende en ambitieuze boek dat kortelings is verschenen, het wonderschone
‘Kekkonen’ van Matti Hagelberg. Urho Kekkonen was van 1956 tot 1982 president van Finland en ontwikkelde zich in die lange periode tot een ware vader des vaderlands. Hij was zo geliefd dat Hagelberg besloot zijn chef d’oeuvre aan deze politicus te wijden, waarmee hij meteen een nieuw meesterwerk aan het jonge genre van de
moderne-geschiedenis-in- stripvorm toevoegde. En dat allemaal in die arbeidsintensieve
scraperboard-techniek!
|
|
|
|
Voorlopig resultaat van mijn bezoek aan Scandinavië: nauw contact met Kristiina Kolehmainen van
Serieteket in Stockholm, het stripcentrum dat actief is in de advisering en bevoorrading van de bibliotheken in Zweden en daarom interessant is voor Stichting Beeldverhaal Nederland; afspraken met Ville Hänninen van de Finnish Comics Society en Harri Römpotti van Helsingin Sanomat over de toekomstige tentoonstelling in Haarlem; een tafel vol titels (een stuk of veertig) om in alle rust de vruchten van de Finse tekenkunst
te kunnen proeven; en een lege portemonnee, want een doodgewone pils kost in Helsinki vier euro vijftig!
Joost Pollmann
Zie ook:
www.napabooks.com
www.kupla.net
www.worldcomics.fi
www.kulturhuset.stockholm.se
www.stichtingbeeldverhaal.nl
|
|
|
